Paslanmaz Çelik
Paslanmaz çelik hakkında genel bilgi
Demir çelik malzemelerde paslanmayı önlemek için paslanmaz çelik malzemeler kullanılması gerekmektedir. Demir çelik malzemelerde paslanma bir oksidasyon türüdür ve elektrokimyasal bir reaksiyondur .Demir ile oksijenin tepkimeye girmesi sonucu paslanma oluşur. Malzemenin yüzeyinde oluşan pas aktif bir madde olduğundan yüzeyde hızlıca yayılır ve farklı yüzeylere etki eder. Çelik, demir, karbon, fosfor, silisyum ve alüminyum gibi elementlerin bir araya gelmesinden oluşur ve paslanmasına demir sebep olur.
Paslanmaz malzemeler, %10,5 ve üzeri oranda krom ve %1,2 ve altında karbon içeren ve bunun sonucu olarak korozyona karşı dayanıklılık sağlayan, kendini onaran bir yüzey tabakası oluşturan demir alaşımıdır. Nikel, krom, bor, mangan gibi bazı elementlerde malzemeyi istenilen şekilde biçimlendirmek için kullanılır Çeliğin içinde bulunan krom, çeliği paslanmaya karşı koruyan en temel bileşendir. Paslanmaz krom çeliğin içerisinde bulunan krom, küçük bir oksitlenmeden sonra atomlar arası boşluklarını oksijen atomlarıyla doldurur. Bu şekilde ortaya ince bir krom-oksit (Cr2O3) tabakası çıkar. Boşluklar açıldığında tekrar oksijen atomlarıyla doldurulur ve böylece bu koruyucu tabaka çeliğin su ya da herhangi bir gaz ile temas etmesini engelleyerek metali korur. Bu koruyucu tabaka diğer elementlerin eklenmesi ile daha kuvvetli hale getirilebilir.
Paslanmaz Çelik Grupları
Paslanmaz çelik 5 ana gruba ayrılır;
1. Östenitik Paslanmaz Çelikler
2. Ferritik Paslanmaz Çelikler
3. Martensitik Paslanmaz Çelikler
4. Dubleks Paslanmaz çelikler
5. Çökelmeyle Sertleştirilmiş Paslanmaz Çelikler
Östenitik paslanmaz çelikler 200 ve 300 serilerini içerirler ve 304 bunların içinde en yoğun olarak kullanılanıdır. Temel alaşım elementi krom ve nikeldir.
Ferritik paslanmaz çelikler sertleştirilemeyen Fe-Cr alaşımlarıdır. 405, 409, 430, 422 ve 446 bu grupta yeralan en tipik ürünlerdir.
Martenzitik paslanmaz çelikler ferritik gruptaki paslanmaz çeliklerle benzer kimyasal analize sahiptirler ancak daha yüksek oranda karbon ve daha düşük oranda krom içerirler. Bu nedenle ısıl işlemle sertleştirilebilirler. 403, 410, 416 ve 420 bu grupta yeralan en tipik ürünlerdir. Çift fazlı paslanmaz çelikler hemen hemen eşit miktarda östenit ve ferrit içeren bir mikroyapının oluşturulması ile elde edilirler. Bu çelikler tam olarak % 24 krom ve % 5 nikel içerirler. Numaralama sistemi 200, 300 eya 400 ile tanımlanan grupların hiç birisine girmez. Çökelme yoluyla sertleşebilen paslanmaz çelikler alüminyum gibi katı çözeltiye girme ve yaşlandırma (çökeltme) ısıl işlemi ile çeliğe sertleşebilme .
Fosfor, Kükürt, Selenyum – İşlenebilme kabiliyetini yükseltir. Ancak kaynak sırasında sıcak çatlak oluşmasına neden olur. Korozyon direncini bir miktar azaltır. TIG kaynağı yönteminde nüfuziyeti arttırır.
Çelik alaşımındaki element oranlarıyla paslanmaya karşı direnç kazanır. Yine de paslanmaz çelik tamamıyla dirençli değildir, ürünlerimizi pastan korumak için kullanım koşullarına dikkat etmeliyiz. Paslanmaz çelik ürünlerin kullanıldığı ortamdaki nem, tuz ve sıcaklık gibi faktörler paslanmaz çeliğin direncini düşürerek kullanım ömrünü azaltmaktadır.
Toplamda 150 farklı şekilde üretimi vardır ve bunlardan 15’i en çok kullanılanlardandır. Paslanmaz çelikler yassı ürün, borular, tel, çubuk plaka ve uzun şekillerde üretilebilirler. Bu şekilde birçok sektörde (gıda,inşaat, tıpta, otomotiv, beyaz eşya, yapıda ve yapı elemanlarında, mücevherlerde ) kendine yer bulmaktadır.
